Không dừng lại ở việc sản xuất và bán nông sản tươi, nhiều hợp tác xã (HTX) trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đang từng bước chuyển hướng sang xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP, đẩy mạnh chế biến để nâng giá trị và mở rộng thị trường. Câu chuyện của HTX Dịch vụ Nông nghiệp (DVNN) Mỹ Long là một minh chứng cho cách làm này.

ừ những vườn chanh xanh mướt ở xã Mỹ Hiệp, những trái chanh không hạt không chỉ được thu hoạch, phân loại rồi đưa vào chuỗi tiêu thụ, mà ngày càng được “khoác thêm giá trị” thông qua chế biến. Nước cốt chanh mật ong cô đặc, xà phòng từ chanh, men vỏ chanh, phân hữu cơ từ phụ phẩm... đang mở ra hướng đi mới cho ngành hàng chanh. Đồng thời, cho thấy cách một HTX từng bước xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.

TỪNG BƯỚC HÌNH THÀNH CHUỖI GIÁ TRỊ

Xã Mỹ Hiệp có điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp, đặc biệt là cây ăn trái. Trong số nhiều loại cây trồng như: Sầu riêng, mít, ổi, nhãn..., cây chanh đang trở thành một trong những ngành hàng nổi bật, tạo việc làm, thu nhập và từng bước hình thành chuỗi giá trị bền vững.

Theo HTX DVNN Mỹ Long, chanh bông tím và chanh không hạt là 2 loại chanh có diện tích, sản lượng lớn tại địa phương. Từ năm 2007, chanh không hạt đã được trồng tại xã Mỹ Long (nay là xã Mỹ Hiệp). Tuy nhiên, diện tích trồng còn manh mún, nhỏ lẻ. Đến năm 2019, HTX DVNN Mỹ Long thành lập và là một trong những đơn vị tiên phong phát triển vùng chuyên canh chanh không hạt. HTX tập trung xây dựng vùng nguyên liệu, hoàn thiện quy trình sản xuất và phát triển thị trường xuất khẩu.

Ông Lê Văn Nam, Chủ tịch HĐQT HTX DVNN Mỹ Long cho biết, hiện đơn vị đang tổ chức sản xuất theo quy trình phục vụ xuất khẩu sang thị trường châu Âu, đạt tiêu chuẩn GlobalGAP. HTX duy trì liên kết với Công ty The Fruit Republic Cần Thơ để cung cấp nguyên liệu phục vụ xuất khẩu. Từ năm 2020, hoạt động liên kết xuất khẩu chanh không hạt của HTX với doanh nghiệp duy trì ổn định cho đến nay. Giá thu mua được cam kết không thấp hơn 8.000 đồng/kg. Đồng thời, có cơ chế thưởng từ 500 - 3.500 đồng/kg đối với những hộ sản xuất thực hiện tốt quy trình kỹ thuật.

Cách liên kết này tạo ra động lực để nông dân thay đổi phương thức sản xuất. Khi sản phẩm có đầu ra và giá trị mang lại tương xứng, người dân có thêm niềm tin để tuân thủ quy trình, tạo ra sản phẩm đồng đều, ổn định. Với HTX, đó cũng là nền tảng để xây dựng thương hiệu. Bởi thương hiệu không thể chỉ được tạo nên bằng bao bì đẹp hay quảng bá, mà trước hết phải bắt đầu từ chất lượng sản phẩm.

Với những nỗ lực không ngừng, vùng nguyên liệu chanh không hạt của HTX từng bước được mở rộng với quy mô khoảng 60 ha, quy tụ 210 thành viên tham gia sản xuất. HTX định hướng mở rộng thêm 100 ha trong thời gian tới. Đây được xem là bước chuẩn bị nguyên liệu nhằm đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp xuất khẩu.

SẢN PHẨM OCOP, NÂNG  TẦM THƯƠNG HIỆU

Cùng với việc chú trọng xây dựng liên kết chuỗi để tạo đầu ra ổn định cho thành viên, thời gian qua, HTX DVNN Mỹ Long còn chú trọng xây dựng thương hiệu cho sản phẩm. Dấu mốc đáng nhớ là vào năm 2021, sản phẩm chanh không hạt được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao do HTX DVNN Mỹ Long làm đại diện.

Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Long nhận giải “Hợp tác xã đổi mới sáng tạo”.

Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, một trong những vấn đề được HTX DVNN Mỹ Long đặc biệt quan tâm là tìm hướng để trái chanh không chỉ có một “đầu ra” duy nhất là bán tươi. Việc phụ thuộc vào một đầu ra duy nhất đã được thể hiện rõ trong thời điểm xảy ra đại dịch Covid-19. Dịch bệnh đã làm đứt gãy chuỗi cung ứng, khiến hoạt động xuất khẩu gặp nhiều khó khăn, khiến hàng trăm tấn chanh của HTX đứng trước nguy cơ không tiêu thụ được, giá bán giảm mạnh. Khó khăn này trở thành động lực để HTX thay đổi tư duy phát triển. Thay vì phụ thuộc vào xuất khẩu quả tươi, HTX xác định cần xây dựng chuỗi giá trị bền vững hơn bằng cách khai thác tối đa giá trị của toàn bộ cây chanh, nâng cao khả năng thích ứng trước biến động của thị trường.

Ông Lê Văn Nam cho biết, thương hiệu nông sản sẽ khó phát triển bền vững nếu chỉ dựa vào sản phẩm tươi. Việc phát triển sản phẩm chế biến sâu vừa giúp nâng giá trị gia tăng, tận dụng nguồn nguyên liệu, vừa giảm áp lực tiêu thụ trong những thời điểm thu hoạch rộ. Từ suy nghĩ đó, HTX đã từng bước đầu tư cho chế biến. Trong đó, sản phẩm “Nước cốt chanh mật ong cô đặc” được làm từ chanh không hạt và mật ong là “đứa con đầu lòng” của HTX. Song song đó, HTX cũng xây dựng nhà máy đạt chuẩn ISO-HACCP, đầu tư hệ thống thiết bị công nghệ từ tháng 8-2023. Sản phẩm bước đầu nhận được sự quan tâm của khách hàng, qua đó mở ra hướng gia tăng giá trị cho trái chanh địa phương.

Gần đây, HTX DVNN Mỹ Long đã mạnh dạn chuyển đổi xanh khi quyết tâm đầu tư cho Dự án Quy trình sản xuất khép kín chanh không hạt Mỹ Long. Chanh được chế biến sâu thành các sản phẩm như: Xà phòng chanh, men vỏ chanh, phân hữu cơ từ bã vỏ chanh. Cách làm này đang hình thành một vòng tuần hoàn mới cho ngành hàng chanh.

Song song cùng việc phát triển các sản phẩm chế biến, HTX DVNN Mỹ Long còn đặc biệt chú trọng xây dựng thương hiệu cho những “đứa con” tâm huyết này. Trong đó, HTX xác định xây dựng và phát triển sản phẩm OCOP là hướng đi tất yếu để nâng tầm thương hiệu. Với sự nỗ lực không ngừng, sản phẩm nước cốt chanh mật ong cô đặc của HTX được công nhận đạt chuẩn OCOP 4 sao. Chính điều này đã giúp sản phẩm của HTX khẳng định được thương hiệu trên thị trường và ngày càng được nhiều khách hàng biết đến, tin dùng.

Từ câu chuyện của HTX DVNN Mỹ Long có thể thấy, phát triển OCOP đang góp phần thúc đẩy các HTX thay đổi tư duy. Với HTX Mỹ Long, hành trình ấy đang tiếp tục được mở rộng bằng định hướng sản xuất khép kín, chuyển đổi xanh và nông nghiệp tuần hoàn.

Từ sản phẩm OCOP 3 sao, 4 sao, HTX DVNN Mỹ Long đang tìm cách tạo thêm những sản phẩm mới, những giá trị mới và những vòng đời mới cho trái chanh. Đó cũng là hướng đi mà nhiều HTX nông nghiệp cần hướng đến nếu muốn OCOP không chỉ dừng ở “tấm giấy chứng nhận”, mà thực sự trở thành động lực nâng giá trị nông sản, tăng thu nhập cho nông dân và góp phần xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.

Nguồn: baodongthap.vn