Giữa vùng đất ngập nước Tràm Chim - nơi được ví như “lá phổi xanh” của Đồng Tháp Mười, một hướng đi mới đang được khởi động nhằm giúp người dân thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, đồng thời phát triển sinh kế bền vững.

Ngày 27/3/2026, tại Vườn quốc gia Tràm Chim (xã Tam Nông), WWF Việt Nam phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp tổ chức Hội thảo khởi động Giai đoạn II của dự án “Giải pháp thuận thiên thích ứng với biến đổi khí hậu tại ĐBSCL (CRxN)”. Hội thảo thu hút khoảng 100 đại biểu đến từ các bộ, ngành trung ương, lãnh đạo địa phương, Tổ chức FAO Việt Nam, WWF, Đại diện các viện, trường Đại học và doanh nghiệp.

Dự án được tài trợ bởi Chính phủ Úc thông qua Chương trình Hợp tác Mekong Chống chịu với biến đổi khí hậu, hướng tới mục tiêu phục hồi 1.750 ha hệ sinh thái nước ngọt quan trọng, đồng thời hỗ trợ sinh kế bền vững cho gần 2.000 người dân dễ bị tổn thương tại 02 tỉnh Đồng Tháp và Tây Ninh.

Ông Nguyễn Phước Thiện, PCT UBND tỉnh Đồng Tháp phát biểu tại Hội thảo

Đồng bằng sông Cửu Long đang đối mặt với nhiều thách thức ngày càng nghiêm trọng như hạn hán, xâm nhập mặn, suy giảm phù sa và thay đổi dòng chảy. Theo dự báo của IPCC năm 2023, nếu mực nước biển dâng 1 mét, khoảng 40% diện tích khu vực có nguy cơ bị ngập, đe dọa sinh kế của hơn 17 triệu người dân.

Trong giai đoạn I của dự án CRxN đã triển khai thí điểm nhiều mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện tự nhiên như lúa nổi, sen - cá, lúa - cá… tại các vùng ngập nước. Kết quả cho thấy, các mô hình không chỉ góp phần phục hồi hệ sinh thái mà còn cải thiện đáng kể thu nhập cho người dân, đồng thời giảm khoảng 25% lượng phát thải khí nhà kính.

Phát biểu tại Hội thảo bà H.E. Gillian Bird, Đại sứ Úc tại Việt Nam, Chính phủ Úc cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong việc xây dựng một tiểu vùng Mekong thích ứng và bền vững hơn. Những kết quả ban đầu của dự án là cơ sở quan trọng để tiếp tục mở rộng tác động tích cực đối với cả con người và môi trường xung quanh.

Giai đoạn II của dự án, (2026 – 2029), tập trung mở rộng các mô hình hiệu quả, hướng tới phục hồi hệ sinh thái đất ngập nước ở quy mô cảnh quan. Trọng tâm là hỗ trợ các cộng đồng dễ bị tổn thương tại vùng đệm của Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen (Tây Ninh) và Vườn quốc gia Tràm Chim (Đồng Tháp).

Theo bà Charlotte Sterrett, Quản lý cấp cao Chương trình tăng cường khả năng chống chịu và thích ứng của cộng đồng WWF-Úc, dự án đang chuyển từ giai đoạn thí điểm sang xây dựng lộ trình nhân rộng. Việc xác định rõ giá trị và đảm bảo tính bền vững của các giải pháp dựa vào thiên nhiên sẽ giúp thu hút thêm nguồn lực đầu tư trong tương lai.

Phát biểu tại Hội thảo Ông Nguyễn Phước Thiện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp cho biết, sau sáp nhập, tỉnh có quy mô diện tích 5.938,64 km² dân số khoảng 4,37 triệu người, tạo thêm dư địa để tổ chức lại không gian phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp. Trong thời gian tới, Đồng Tháp xác định chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy thị trường làm định hướng, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Các ngành hàng chủ lực như cây ăn trái, hoa kiểng, cá tra xuất khẩu sẽ được tập trung phát triển theo hướng quy mô lớn, đạt tiêu chuẩn an toàn, GAP và hữu cơ.

Tuy nhiên, lãnh đạo tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận những thách thức ngày càng gia tăng từ biến đổi khí hậu, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống người dân. Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận “thuận thiên” phát triển hài hòa với tự nhiên, được xác định là hướng đi tất yếu và lâu dài.

Thực tiễn tại địa phương cho thấy, các mô hình sinh kế mùa lũ như lúa - cá, sen - cá, lúa nổi đã mang lại hiệu quả rõ rệt, vừa thích ứng với điều kiện tự nhiên, vừa nâng cao thu nhập cho người dân. Đây cũng chính là nền tảng để dự án CRxN tiếp tục mở rộng trong giai đoạn tới./.

Trí Tuệ - Trung tâm Khuyến nông & DVNN